
Güneş sistemindeki büyüklük ve
mesafeleri daha iyi anlayabilmek için milyardabir (1/1.000.000.000) ölçekte
bir modelini inşa etsek. Ortadaki Güneş 1.5 metre çapında, Dünya Güneşten
yaklaşık 150 metre uzakta ve 1.3 cm çapında (bir üzüm tanesi büyüklüğünde)
görünür ve ay dünyadan 30 cm uzakta olurdu. Jüpiter 15 cm çapında (küçük bir
kavun ebadında) ve güneşten yaklaşık 750 m. uzakta, Satürn bir portakal
kadar ve güneşten 1.5 km kadar uzakta, Uranüs ve Neptün birer limon kadar, 3
ve 4.5 km kadar uzakta ve en yakın yıldız 40.000 km kadar uzakta olurdu.
Sınıflama
Güneş sistemindeki cisimlerin sınıflandırılması, sistemin şimdiye dek
anlatılanlardan çok daha karmaşık bir yapı olmasından dolayı pek de kolay
değildir. Klasik olarak, Gezegenler (Güneş çevresinde yörüngesi olan büyük
kütleli cisimler) , Uydular (gezegenlerin çevresindeki yörüngelerinde
hareket eden değişik büyüklükteki cisimler), Asteroidler (büyüklükleri
birkaç yüz km den birkaç metreye kadar değişen, güneş etrafında yörüngeleri
olan, yoğunlukları yüksek küçük cisimler), Kuyruklu yıldızlar (güneş
çevresinde hayli eksantrik yörüngeleri olan buzumsu kütleler). Ancak güneş
sistemi bu sınıflama ile tanımlanamıyacak kadar karmaşıktır.
Plutodan büyük pek çok uydu ve Merkürden büyük iki uydu vardır.Muhtemelen
daha önce asteroid olan ve gezeglerden birinin çekimine kapılarak gezegen
çevresinde yörüngeye girmiş pek çok uydu vardır.Kupier kuşağı cisimleri ve
Chiron gibi cisimler bu sınıflamada kendilerine yer bulamazlar.Dünya/Ay ve
çoğunlukla Pluto/Charon sistemleri çift gezegenler olarak da
değerlendirilirler. Gezegenler değişik şekillerde sınıflandırılırlar:
Yapılarına göre:
Terrestrial (Dünya benzeri, kayalık) gezegenler: Merkür, Venüs, Dünya ve
Mars (Bu sınıftaki gezegenler büyük oranda kaya ve metallerden oluşmuşlardır,
nispeten yüksek yoğunluktadırlar. Rotasyonları yavaştır. Halkaları yoktur.
Hiç ya da az sayıda uyduya sahiptirler. Jovian (Jupiter benzeri, gazlardan
oluşmuş) gezegenler: Jupiter,Satürn, Uranüs, Neptün (Bu sınıftaki gezegenler
büyük oranda hidrojen ve helyumdan oluşmuşlardır. yoğunlukları düşüktür,
rotasyonları hızlı, derin atmosferlere, halkalara ve çok sayıda uyduya
sahiptirler)Pluto (sınıflamanın dışında değerlendirilir.)
Teresterial (Dünya benzeri) Merkür, Venüs, Dünya, Mars Jovian (Jupiter
benzeri)Jupiter, Satürn, Uranüs, Neptün
Büyüklüklerine göre:
Küçük gezegenler :Merkür, Venüs, Dünya, Mars ve Pluto (Çapları 13.000 km'den
küçük olanlar)Büyük gezegenler :Jupiter, Satürn, Uranüs, Neptün (Çapları
48.000 km'den büyük olanlar)Merkür ve Pluto bazen (lesser) minik gezegenler
olarak da sınıflandırılırlar, Büyük gezegenler de genelde gaz devleri olarak
anılırlar.
Güneşe olan uzaklıklarına göre:
İç Gezegenler:Merkür, Venüs, Dünya ve MarsDış gezegenler:Jupiter, Satürn,
Uranüs, Neptün ve PlutoMars ve Jupiter arasındaki Asteroid kuşağı iki sınıf
arasındaki sınırı oluşturur.
Dünyaya bağıl pozisyonuna göre:
Alçak (Inferior) gezegenler:Merkür ve VenüsDünyaYüksek(Superior)
gezegenler:Mars, Jupiter, Satürn, Uranüs, Neptün ve PlutoTarihsel olarak
Klasik Gezegenler:Merkür, Venüs, Mars, Jupiter, Satürn (Tarih öncesi
çağlardan beri bilinen, çıplak gözle görülebilen gezegenler)Modern
Gezegenler:Uranüs, neptün, Pluto (Modern çağlarda keşfedilmiş, optik aletler
kullanmadan görülmesi mümkün olmayan gezegenler)DünyaGezegenlerin kendi
çevrelerinde dönüş eksenleri ekliptikle değişik açılar yapar. Aşağıdaki
temsili resim Eksen açılarını ve dönüş yönlerini göstermektedir.
Güneş sistemine ait bazı cisimleri (ki bunlar sistemin toplam kütlesinin
%99.99'unu kapsar) görebilmek için büyük teleskoplara ihtiyacımız yoktur.
Dünya dışında, çıplak gözle görebilecegimiz Güneş Sistemi cisimleri (Parlaklık
sırasına göre):Güneş, Ay, Venüs, Jüpiter, Mars, Merkür, Satürn.
İyi bir dürbün yardımıyla görebileceğimiz Güneş Sistemi cisimleri (Parlaklık
sırasına göre):Yukardakilere ek olarak, Ganimede, Io, Europa, Uranus,
Neptune, Titan. |